Dublaj ve Altyazı Çevirisi

dublaj ve altyazı çevirisi

Dublaj ve altyazı çevirisi, günümüzde gelişen teknoloji ve çeviri sınırlarının gelişmesiyle birlikte farklı çeviri türleri günümüzde merkezi bir konuma gelmiştir. Altyazı ve dublaj çevirileri, görsel ve işitsel metinlerin çevirisinde birçok ülkede ve Türkiye’de sıkça kullanılan çeviri türlerinden birisidir.

Altyazı nedir?

Herhangi bir sinema, belgesel, film veya dizi gibi görsel ve işitsel metinlerin yazılı biçime dönüştürülmüş halidir. Duyma zorluğu için fiziksel yardım amaçlı ve görsel-işitsel metinde konuşulan dile hakim olmayanlara dilsel yardım amaçlı olmak üzere iki çeşit altyazı bulunmaktadır.

Dublaj nedir?

Dublaj, orijinal ses kanalının hedef dilin ses kanalıyla değiştirilmesi olarak tanımlanmaktadır (Chiara, 2009).  Daha başka ifadeyle, yabancı filmde yer alan konuşmaların Türkçe konuşmalarla yer değiştirilmesidir (Onaran, 1978:89).

Dublaj, sadece dilsel göstergelerin aktarılması değildir. Dublajda anlam oluşturulurken dil dışı etkenlerden de yararlanılmaktadır. Dublajda metnin yorumlanmasında kimi zaman değişiklikler gözlemlenebilmektedir (Yücel, 2007:186).

Dublaj ve Altyazı Çevirisi

Gelişen teknoloji ve iletişim araçlarının sayısındaki artış görsel-işitsel malzemeleri küresel boyutlara ulaştırmaktadır. Verilmek istenen mesajların anlaşırlığını dilsel farklılıklar etkilemektedir. Görsel işitsel çeviri türleri ile bu farklıklar aşılmaktadır. Bu ihtiyaç en hızlı biçimde altyazı çevirisi ve dublaj ile giderilebilmektedir (Diaz, Cintas, 2013:119,132).

Altyazı Çevirisi

Göstergesel, dilsel-metinsel ve teknik olmak üzere, üç temel özellik doğrultusunda şekillenmektedir. Göstergesel boyutta kanallardan gelen metne yazılı bir görsel kanal eklenir. Bu kanal filmin göstergesel bütünlüğü ile uyumlu olmalıdır. Diğer taraftan, dilsel-metinsel kapsamda zamana bağlı kısıtlar, altyazı yazım biçimleri ve noktalama işaretleri bulunmaktadır. Teknik özellikler doğrultusunda spot, eşleştirme, şablon üretimi ve kullanımı altyazı çevirisinde temel nitelikler arasındadır.

Altyazı Çevirmenlerinin Sahip Olması Gereken Nitelikler

Altyazı çevirmeni, görsel-işitsel metinleri çok iyi çözümlemelidir. Zamansal ve uzamsal kısıtlamaları gerekli ve zamanında yapabilmelidir. Teknik özellikler kapsamında çeviri öncesinde gerçekleştirilen spotlamalar sonrasında eşleme uygulamalarını doğru gerçekleştirmelidir. Mutlaka altyazı çevirisi eğitimi almalıdır.

Dublaj Çevirisi

Yabancı dildeki filmin izleyiciyle buluşturulmasındaki etkili yöntemlerden birisi de dublajdır. Dublaj, görsel işitsel çevirin sinema ve televizyon ürünleri (film, dizi, belgesel, sitcom vb.)için uyarlanmış türüdür (Delia Chiaro, 2009). Dublaj orijinal ses kanalının hedef dilin ses kanalıyla (diyaloğuyla) değiştirilmesidir.

Dublaj, Türkiye’de ilk olarak 70’li yıllarda kullanılmaya başlanmıştır. Dublaj aracılığıyla sadece dilsel göstergeler değil; dil dışı etkenler de aktarılmaktadır.

Dublaj Nasıl Olmalıdır?

Dublaj iki kültür arasında köprü görevi gören bir çeviri türüdür. Dolayısıyla kaliteli bir şekilde gerçekleştirilmelidir. Bunun için en önemli kriter anlamsal eşdeğerliliğin sağlanmasıdır. Kaynak dil metnindeki içerik ve biçim özellikleri hedef dil metnine tam olarak yansıtılmalıdır (Wills, 1977: 72). Eşdeğerlilik, dublaj çevirisinde oldukça önemlidir. Reiss ve Verneer’e göre ise kaynak metin ve hedef metin arasında ilgili kültürde eşit düzeyde aynı iletişimsel işlevin yerine getirildiği bir ilişki sağlanmalıdır.

Gideon Toury, çeviriyi kültürel bağlamda ele almaktadır. Gideon’a göre eşdeğerlik kavramı diller arası yapısal ayrıma dayanmaktadır. Bu yüzden kabul edilebilirlik (acceptability) ve yeterlik (adequacy) ölçütlerini dikkate alır. Çeviri kaynak metin normlarına yakın özellik taşıdığında yeterli çeviri olarak kabul edilebilmektedir. Hedef dilin normlarına yakın olduğunda ise kabul edilebilirdir (Bengi, Öner, 2001:95).

Sonuç olarak dublaj ile hedeflenen filmin hedef dil alıcıları için anlaşılabilir olması ve kendi izleyicisi üzerinde gösterdiği etkiyi hedef izleyicide de göstermesi olmalıdır.

Okeanos Tercüme

 

Bu gönderiyi paylaş

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir